De gemeenteraad besloot op 4 oktober 1854 tot de oprichting van een Algemeen Burgerlijk Armbestuur. Bij raadsbesluit van 14 februari 1855 werd een verordening op het Burgerlijk Armbestuur vastgesteld. Voor de invoering van de Armenwet van 1854 werd de zorg voor de algemene armen uitgeoefend door de Diaconie van de Nederlands-Hervormde Gemeente te Haarlem. De armen die ten laste van de stad kwamen, waren sinds de 17e eeuw geplaatst in het Aalmoezeniersarmen- en Werkhuis. Aangezien het stadsbestuur het Diaconiehuis had gefinancierd is het begrijpelijk dat het stadsbestuur ook de stadsarmen in het nieuwe Diaconiehuis wilden plaatsen. In 1786 kwam het gefuseerde Verenigd Diaconie- en Aalmoezeniersarmenhuis tot stand. In 1854 een nieuwe armenwet ingevoerd, die voorkeur gaf aan particuliere armenzorg. Mede door het synodaal reglement van 1853, krachtens welk reglement de Diaconie in het vervolg alleen de eigen armen zou bedelen, moest er wel een einde komen aan de combinatie met de stadsarmen in het Verenigd Diaconie- en Aalmoezeniersarmenhuis. In 1856 werd het nieuwe Diaconiehuis in de Jansstraat in gebruik genomen. De in het oude huis overgebleven stadsarmen werden overgebracht naar het Buiten Gasthuis aan de Schotersingel. Aan dit Buiten Gasthuis, waarvan het beheer inmiddels ook aan het Burgerlijk Armbestuur was overgegaan, werd toen de naam Stads Armen- en Ziekenhuis gegeven. In 1859 werd aan het Burgerlijk Armbestuur tevens het toezicht op en de administratie van het Ziekenhuis voor lijders aan besmettelijke ziekten (ook wel Cholerahospitaal genoemd) aan de Gedempte Kraaijenhorstergracht opgedragen. In 1876 werd dit ziekenhuis als zodanig buiten gebruik gesteld, aangezien de vertrekken van het nieuwe Sint Elisabeths Gasthuis, bestemd voor verpleging van lijders aan besmettelijke ziekten, in dat jaar gereed waren gekomen. Eind 1932 werd het Burgerlijk Armbestuur opgeheven. Als rechtsopvolger werd in januari 1933 de Dienst Maatschappelijk Hulpbetoon opgericht.
